Chất lượng không khí tại TP HCM những ngày qua chuyển biến xấu, bầu trời luôn bị bao phủ bởi một lớp sương mù dày đặc

Bệnh viện Da Liễu TP HCM cảnh báo tình trạng ô nhiễm không khí do bụi mịn, khí thải phương tiện giao thông, khói thuốc lá… đã khiến người mắc bệnh viêm da cơ địa mạn tính ngày càng tăng, gây ảnh hưởng đến chất lượng sống.

Bệnh tật gia tăng

Nhìn bầu trời mờ mịt trong sương, chị Nguyễn Thị Thu Hiền (quận Gò Vấp) không dám chở con ra đường. Bởi mấy hôm trước, nhiều giờ chạy xe từ nhà đến chỗ làm, chị Hiền bị cay mắt, cổ họng rát ngứa, toàn thân ê ẩm khó chịu.

“Năm ngoái cũng tầm này, bầu trời đầy sương mù do ô nhiễm, các chuyên gia khuyến cáo người già, trẻ nhỏ hạn chế ra đường vì nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp. Nên năm nay thấy trời mù mờ là tôi cho con ở nhà cho chắc ăn dù không biết ô nhiễm ở mức độ nào” – chị Hiền cho biết.

Anh Trần Phát (quận 2) ấm ức nói: “Thứ bảy và chủ nhật tuần rồi trời mây mù, mát mẻ, cứ nghĩ là do mùa đông , tôi cho cả nhà ra công viên xả stress nhưng đi về thì 2 đứa nhỏ bị viêm mũi họng , phải nghỉ học mấy hôm. Đọc thông tin trên báo mới biết không khí ô nhiễm nặng, nếu biết trước tôi không chở các cháu ra đường”.

Ghi nhận từ ngày 11-12 đến nay, bầu trời TP luôn bị bao phủ bởi một lớp sương mù dày đặc, có ngày kéo dài từ sáng sớm đến tận chiều tối, sương mù chỉ giảm khi nắng lên.

Nhiều tuyến đường như Trường Chinh, Cộng Hòa, Cách Mạng Tháng Tám, đến Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Lê Lợi đều bị bao phủ bởi sương mù, nhìn xa hơn, các tòa nhà cao tầng ở quận 1 bị mờ hẳn hoặc mất hút trong mù sương. Đứng trên cầu Kênh Tẻ (quận 4) nhìn về hướng kênh Tàu Hủ – Bến Nghé, chúng tôi thấy dòng kênh khuất trong sương mù, nhiều tàu bè khuất dạng, nhìn xa hơn về hướng quận 2, quận 7, các tòa nhà cũng mờ mịt trong sương sáng.

Trên các ứng dụng đo chất lượng không khí như PAM Air, AirVisual đều cảnh báo chất lượng không khí có ảnh hưởng sức khỏe yêu cầu hạn chế ra đường.

BS chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Phan Thúy, Phó Giám đốc Bệnh viện Da Liễu TP HCM, cho biết thống kê tại Bệnh viện Da Liễu TP HCM năm 2019, số bệnh nhân khám chữa bệnh vì viêm da cơ địa lên đến hơn 150.000 trường hợp, chiếm 19,19%, tỉ lệ cao nhất trong mô hình bệnh tật của bệnh viện này.

Theo BS Thúy, tỉ lệ viêm da cơ địa tăng theo tình trạng ô nhiễm không khí. Tình trạng ô nhiễm không khí từ phương tiện giao thông và bụi mịn gây chết tế bào sừng trong lớp thượng bì làm suy giảm hàng rào bảo vệ da. Nghiên cứu còn cho thấy nếu mẹ tiếp xúc với không khí ô nhiễm do khí thải từ phương tiện giao thông trong giai đoạn mang thai sẽ làm tăng nguy cơ viêm da cơ địa cho trẻ.

PGS-TS-BS Lê Thị Tuyết Lan, Chủ tịch Hội Hen – Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng TP HCM, Phó Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam, cũng lo ngại tình trạng gia tăng các bệnh về hô hấp ở trẻ em, hen, COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) ở người lớn mà nguyên nhân là do tình trạng ô nhiễm không khí.

Sức khỏe bị bào mòn do không khí bẩn - Hình 1

Bầu trời TP HCM mù mịt sương vào những ngày giữa tháng 12-2020 do ô nhiễm không khí (Ảnh: HOÀNG TRIỀU)

Trông chờ các giải pháp căn cơ

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân ô nhiễm không khí tại TP HCM chủ yếu do hoạt động giao thông gây ra, TP hiện có hơn 7,8 triệu phương tiện giao thông cơ giới, trong đó trên 7,1 triệu xe máy, còn lại là ôtô. Theo Sở Giao thông Vận tải TP, ôtô hiện đã có biện pháp kiểm soát thông qua các đợt đăng kiểm định kỳ, có tiêu chuẩn cụ thể cho từng loại xe . Riêng môtô, xe 2 bánh vẫn chưa có quy định và đang chờ Luật Giao thông đường bộ sửa đổi.

PGS-TS Nguyễn Đinh Tuấn, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP HCM, cho rằng để giải quyết nguyên nhân ô nhiễm, TP cần triển khai cấp bách kế hoạch tăng cường hoạt động vận tải hành khách công cộng, hạn chế phương tiện giao thông cá nhân. Thực hiện việc kiểm soát khí thải phương tiện giao thông cá nhân (ôtô và xe máy ), thu hồi những phương tiện cũ kỹ, gây ô nhiễm môi trường. Kiểm soát nghiêm ngặt khí thải từ các cơ sở sản xuất công nghiệp.

Thông tin của Sở Giao thông Vận tải TP cho hay TP đã đặt mục tiêu đến năm 2025 vận tải hành khách công cộng sẽ đáp ứng 15% nhu cầu đi lại của người dân, tăng lên 25% vào năm 2030. Ngoài ra còn có các nhóm giải pháp khác như kiểm soát phương tiện cơ giới bằng cách thu phí ôtô vào trung tâm thành phố, phân vùng kiểm soát khí thải kết hợp thu phí ô nhiễm môi trường môtô, xe máy 2, 3 bánh.

GS-TSKH Lê Huy Bá, Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý môi trường (Trường ĐH Công nghiệp TP HCM), đề xuất trước mắt TP cần phải có một cơ quan chuyên trách về ô nhiễm không khí. Cơ quan này phải được trang bị đủ máy móc, thiết bị quan trắc tự động, kịp thời đưa ra những cảnh báo cho người dân khi thời tiết bất thường. Vấn đề ô nhiễm không khí không thể xem nhẹ vì ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, đặc biệt có những chất ô nhiễm không thể thấy bằng mắt thường hay đo lường bình thường được.

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường TP, từ nay đến năm 2025, TP sẽ thiết lập 9 trạm quan trắc không khí tự động và 1 xe quan trắc di động. Hiện đã có 2 trạm vận hành thử nghiệm ở cửa ngõ phía Đông và phía Tây TP.

Sở Tài nguyên và Môi trường đang phối hợp Công ty Công viên Phần mềm Quang Trung xây dựng phần mềm nhằm cung cấp các thông tin về chỉ số chất lượng không khí cho người dân toàn TP (ngoài chất lượng không khí còn có chất lượng nước mặt, nước ngầm, lún…). Hiện phần mềm đang được chạy thử, dự kiến sẽ công bố vào tháng 1-2021 và được cung cấp miễn phí.

Dùng kháng sinh sai cách: Xin đừng đầu độc gia đình vì… tiện

Miền Bắc sắp đón một đợt gió mùa với nền nhiệt giảm tương đối sâu, vào ban đêm có thể xuống dưới 10 độ C.

Nhiều gia đình có con nhỏ lo lắng cho những chứng bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ như viêm mũi họng, cúm, viêm phế quản… Riêng đối với lực lượng y tế, một vấn đề nguy hiểm, đáng lo lắng hơn rất nhiều đang thường trực trong cộng đồng chính là tình trạng kháng thuốc kháng sinh ở nước ta.

Dùng kháng sinh sai cách: Xin đừng đầu độc gia đình vì... tiện - Hình 1

Ảnh minh họa.

Kháng kháng sinh (AMR) xảy ra khi vi khuẩn, vius, nấm và ký sinh trùng thay đổi theo thời gian và không còn đáp ứng với thuốc. Do tình trạng kháng thuốc, thuốc kháng sinh và các loại thuốc chống vi trùng khác trở nên vô hiệu và nhiễm trùng ngày càng trở nên nặng hơn. Điều đó có nghĩa là những bệnh thông thường sẽ trở nên khó chữa hơn, tốn kém hơn và thậm chí là không thể chữa khỏi.

AMR là một trong những thách thức sức khỏe cộng đồng lớn nhất của chúng ta ngày nay. Bi kịch hơn, AMR do chính chúng ta tạo ra cũng giống như cách chúng ta đã tạo ra vô số vấn đề khác. Bằng cách kê thuốc kháng sinh tùy tiện, mua kháng sinh tùy tiện và uống kháng sinh tùy tiện, chúng ta đã tạo ra nó.

Một câu hỏi được đặt ra là liệu có cần đi khám bác sĩ khi chỉ bị viêm họng hay không? Liệu rằng chúng ta có nên bỏ ra nửa ngày chờ đợi và một khoản chi phí khám chữa bệnh không phải nhỏ để có được đơn thuốc mà ta đã biết thừa và chỉ cần 5 phút để mua ở hiệu thuốc đầu ngõ? Và chúng ta có nên để đứa trẻ bị sốt với những triệu chứng khó chịu và cần bố mẹ theo dõi sát sao những dấu hiệu nguy hiểm để giúp tăng cường sức đề kháng của chúng hay sẽ ngay lập tức uống kháng sinh và mọi chuyện sẽ dễ dàng hơn chỉ sau 1 đến 2 ngày?

Hãy nhớ rằng, mỗi lần bạn uống thuốc kháng sinh khi không cần thiết, hiệu quả của thuốc kháng sinh sẽ giảm đi và nó có thể không có tác dụng vào lần tiếp theo. Mỗi khi một người dùng thuốc kháng sinh, vi khuẩn nhạy cảm sẽ bị tiêu diệt nhưng vi khuẩn kháng thuốc có thể vẫn phát triển và sinh sôi. Lúc này, kháng sinh lại trở thành những liều thuốc bổ khiến vi khuẩn phát triển hơn. Những con “siêu bọ” (cách các chuyên gia vẫn thường gọi vi khuẩn kháng kháng sinh) này, có thể lây từ người sang người giống như cách lây lan của các vi khuẩn khác. Đây là điều nguy hiểm nhất mà chúng mang lại.

Bức tranh ngày càng trở nên tối hơn. Theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ, mỗi năm có tới ít nhất 2,8 triệu người ở Mỹ gặp vấn đề về AMR và có hơn 35.000 người đã tử vong vì AMR.

Còn theo báo cáo của trung tâm phòng chống bệnh tật châu Âu (ECDC), hằng năm, châu lục này có trên 25 nghìn bệnh nhân chết vì nhiễm phải vi khuẩn đa kháng thuốc. Và thực trạng ở nước ta cũng nguy hiểm không kém.

Theo Cục Quản lý khám chữa bênh, Bộ Y tế, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ kháng kháng sinh cao trong khu vực châu Á. Một số vi khuẩn đã có tỷ lệ kháng kháng sinh lên tới 60 -70%, thậm chí là 90%.

Ở Việt Nam, các bác sĩ đã phải sử dụng tới kháng sinh thế hệ 3 và 4 trong khi nhiều quốc gia phát triển đang còn sử dụng kháng sinh thế hệ 1 mà vẫn có hiệu quả. Đáng lo ngại hơn, ở nước ta đã xuất hiện một vài loại siêu vi khuẩn kháng lại tất cả các loại kháng sinh. Phổ biến nhất là nhóm vi khuẩn gram âm đường ruột.

Với tình hình này, WHO dự tính đến năm 2050, cứ 3 giây sẽ có một người tử vong do các siêu vi khuẩn kháng thuốc, tương đương với khoảng 10 triệu người mỗi năm trên toàn thế giới. Khi đó, các bệnh thông thường như ho hay chỉ một vết cắt cũng có thể gây tử vong.

Một bức tranh thực sự đáng sợ ở trong tương lai không xa. Nhưng may mắn thay, việc hạn chế nó lại đơn giản đến không ngờ. Dịch Covid-19 đã dạy cho toàn thế giới về lợi ích của những việc vô cùng đơn giản mà chúng ta đã làm rất thành công như rửa tay và đeo khẩu trang. Điều đó giúp hạn chế đến mức thấp nhất những mầm bệnh dễ lây lan. Và chỉ nên sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ.

Nên nhớ rằng, không phải bất kỳ hiện tượng nhiễm trùng nào cũng cần kháng sinh. Mỗi quyết định sử dụng kháng sinh ghi trong đơn thuốc đều gắn liền với sự cần thiết phải dùng kháng sinh, đúng loại kháng sinh, đúng liều lượng trong khoảng thời gian phù hợp với mỗi cá nhân khác nhau. Đây vốn là những kiến thức mà các bác sĩ đã phải vất vả trong nhiều năm học tập để có được.

Việc chúng ta chỉ dùng kháng sinh khi có chỉ định cần thiết chính là một món quà giá trị nhất mà chúng ta trao tặng cho con trẻ để tương lai của chúng khỏe mạnh hơn. Chúng sẽ dễ dàng vượt qua những chứng bệnh thông thường và sẽ không tốn tiền, thời gian và thậm chí cả tính mạng chỉ vì chúng ta đã lựa chọn việc dễ hơn, tiện hơn vào thời điểm này.

Trên hết, cần lưu ý rằng thông tin về các loại bệnh và thuốc trên mạng internet chỉ giúp chúng ta có thêm hiểu biết và không phải lo lắng thái quá về những chứng bệnh gặp phải. Xin hãy nhớ, chúng ta không phải là thiên tài để có thể trở thành bác sĩ chỉ bằng vài cái click chuột trong vòng nửa giờ.

Hà Nội đang lạnh, hãy rửa tay thường xuyên hơn, đeo khẩu trang, giữ ấm cơ thể khi đi ra ngoài trong thời tiết này để hạn chế mầm bệnh. Đừng bao giờ uống thuốc kháng sinh khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ dù chỉ là những liều kháng sinh nhẹ nhất. Điều đó tốn kém hơn, mất thời gian và công sức hơn nhưng nó sẽ tốt hơn nhiều cho tương lai của chúng ta và con trẻ. Đừng tự đầu độc gia đình mình chỉ vì tiện.

LEAVE A REPLY